Çok Yaşayan mı, Çok Gezen mi Bilir? (Asıl Bilgelik “Bilmiyorum” Diyebilmektir)

Yıllardır aynı sokaklarda yürüyen, coğrafyasının sınırlarını zihnine de çekenlerle; dünyayı gezen, farklı kültürlerle yoğrulan ve en önemlisi “bilmiyorum” erdemine sahip olanlar… İnsan ömrü sadece nefes almakla mı ibarettir, yoksa yepyeni ufuklar açmakla mı zenginleşir? Gelin, çağlar öncesinden bugüne uzanan bu kadim soruyu filozofların gözünden masaya yatıralım.

Türk kültüründe ve dünya kelamında yüzyıllardır tartışılan o meşhur atasözü döner durur: “Çok yaşayan mı bilir, çok gezen mi?” Aslında bu soru, niceliğin (ne kadar süre yaşandığının) değil, niteliğin (nasıl bir zihin açıklığıyla yaşandığının) savaşını özetler.

Kendi Kabuğuna Sıkışan Hayatlar

Ömrünü doğduğu kasabadan, hatta mahalleden dışarı adım atmadan geçiren; kırk yıldır aynı kahvehanede aynı masaya oturup aynı ezberleri tekrarlayan insan manzaralarıyla sıkça karşılaşırız. Bu profildeki insanlar; farklı sosyal çevrelerle tanışmayan, yeniliğe kapalı olan, kitap okumayan ve kendini geliştirmeyi bir zulüm gören bir zihin dünyasına hapsolurlar.

Sabit fikirlerinde inat eder, dünyada kendi bildiklerinden başka bir hakikat olmadığını savunurlar. Oysa yaşam; sadece nefes alıp vermek, biyolojik olarak yaşlanmak değildir. Mevlana’nın dediği gibi: “Dün akıllıydım, dünyayı değiştirmek isterdim. Bugün ise bilgeyim, kendimi değiştirdim.” Kendini değiştirmeyen, kabuğunu kırmayan insan, sadece takvim yapraklarını tüketir; ömrü uzun olsa da zihni hep kuçuçuk bir odada kalır.

Gezmenin, Görmenin ve Farklı Kültürlerle Yaşamanın Gücü

Buna karşın “çok gezen” derken kastedilen sadece turist olarak gidilip görülen yerler değildir. Farklı kültürlerle aynı suyu içmek, başka insanların hikayelerine ortak olmak, önyargıları parçalamaktır. Seyahat etmek ve okumak; insanın kibrini törpüler, zihnini endülüse çevirir.

Montaigne der ki: “Seyahat etmek, insanı alçakgönüllü yapar. Dünyada ne kadar küçük bir yer kapladığınızı görürsünüz.” Farklı coğrafyaları, farklı insanları deneyimlememiş bir zihin, kendi köyünü dünyanın merkezi sanır. Yeniliklere açık olmak, okumak ve öğrenmek ise ruhun pasını siler.

Asıl Erdem: “Bilmiyorum” Diyebilmek

Çok yaşayan ama kendini hiç geliştirmeyen insanların en belirgin ortak özelliği nedir bilir misiniz? İnatçılık ve “bilmiyorum” diyememek. Hayatı boyunca hiçbir şey okumamış, dünyayı görmemiş insan, her konunun en büyük uzmanı kesilir. Bildiği üç beş ezber cümleyle dünyayı okumaya çalışır ve en kötüsü, “bilmiyorum” kelimesini lügatından silmiştir.

Oysa felsefenin babası Sokrates’in o ölümsüz sözü bin yıldır kulaklarımızdadır: “Bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir.”

Gerçek bilgelik, cehaletini fark etmekle ve “bilmiyorum, bunu da bana öğret” diyebilmekle başlar. Bilmiyorum demek bir zayıflık değil, aksine en büyük erdem ve öğrenme açlığının başlangıcıdır. İnatla “ben her şeyi bilirim” diyen kibirli zihinler, aslında dünyanın gidişatından habersiz birer mahkumdurlar.

Hayat bir maraton değil, bir idrak yolculuğudur. İster Yaşadığınız yerin sokaklarında olun ister dünyanın öbür ucunda; zihninizi okumaya, öğrenmeye, farklı kültürlere ve en önemlisi “ben daha çok şey öğrenmeliyim” diyebilmeye açın. Çünkü asıl bilen; nefes tüketen değil, zihnini ve kalbini her gün yeniden doğuran insanlardır.

Asıl Erdem: “Bilmiyorum” Diyebilmek

“Coğrafya kaderdir” derler; evet, doğduğunuz yeri seçemezsiniz ama kaderinizi ve kendinizi geliştirmek tamamen sizin elinizdedir. Şunu asla unutmamak gerekir: Bazen yokluk insanı hayata tutundurur, varlık ise şımartır. Yokluk mücadeleyi getirir, varlık ise tembelliği…

Elinin altında en güzel imkanlara ve rahata alışmış insanlar çaba göstermezler. Buna karşın zor bir coğrafyada doğanlar, içlerindeki o hiç sönmeyen başarma ateşiyle hareket ederler. Çünkü imkanlar kısıtlıdır; kaderini, eğitimini ve geleceğini değiştirmek için hırsla, azimle yepyeni başarı hikayeleri yazarlar.

Kibirli ve Sabit Fikirli İnsanları Hayatınızdan Ayırın

Hayatınızda uzun yıllardır aynı yerde sayan, çevreye hep kibirli ve üstten bakan insanlara yer vermeyin. Eğer farklı kültürleri gezip görmüşseniz, başka hayatların paylaşımlarına ortak olmuşsanız; rahata alışmış, dünyasının kendi etrafında döndüğünü sanan o kibirli zihniyete derdinizi anlatamazsınız. Zaten ortak paylaşacak hiçbir değeriniz de kalmaz.

Çünkü onlar öğrenmeye kapalıdır. Paylaşmayı bilen, paylaşmaktan korkmayan ve samimiyetle “Ben bilmiyorum, bunu da bana öğret” diyebilen insanlarla yola devam edin. “Ben her şeyi en iyi bilirim” diyen kibirli havarilerden ise derhal uzak durun.

Unutmayın; hayattaki en büyük savaş, cehaletle yapılan savaştır. Gerçek bilgelik ise cehaletini kabul edip öğrenmeye kapı aralamaktır.

YAZAR ; 
ÇOK GEZEN BİLİR